Wynagrodzenie, czyli jaka praca taka płaca

Wypłacanie pensji to podstawowy obowiązek pracodawcy wobec pracownika, a prawo do wynagrodzenia za pracę gwarantuje Ci nie tylko kodeks pracy, ale także kodeks karny! Pracodawca nie tylko musi wypłacać wynagrodzenie, ale powinien czynić to terminowo; nie wolno mu dzielić pensji, ani płacić jej w ratach.

Kodeks pracy[1] definiuje wynagrodzenie jako świadczenie należne z tytułu wykonywania pracy najemnej, w następstwie uprzedniego zawarcia umowy o pracę. Obejmuje ono wszystkie składniki wynagrodzenia, bez względu na ich nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą, przyznawane pracownikom w formie pieniężnej lub w innej formie niż pieniężna.

Choć pracodawcy mają swobodę w ustalaniu zarobków swoich pracowników, to jednak są ograniczeni pewnymi przepisami. Otóż minimalne wynagrodzenie osoby zatrudnionej w pełnym wymiarze czasu pracy nie może być niższe niż 1500zł brutto.

Składniki wynagradzania tworzą wewnętrzną strukturę płac i mogą być bardzo zróżnicowane w poszczególnych organizacjach. W literaturze tematu prezentowane są różne koncepcje klasyfikacji wynagrodzeń, a jedna z nich przewiduje podział na[1]:

1. Wynagrodzenia materialne:

  • pieniężne: płaca zasadnicza, premie indywidualne i zespołowe, dodatki, diety, płatny urlop, nagrody, odprawy w razie utraty pracy itp.;
  • niepieniężne: akcje, opcje na zakup akcji, samochód służbowy, telefon służbowy do celów prywatnych, niższy czynsz mieszkania służbowego, badania lekarskie, poradnictwo zawodowe w razie utraty pracy itd.;

2.Wynagrodzenia polityczne: wpływ, władza, odpowiedzialność, kontrola, informacja, formułowanie celów, podział zasobów;

3.Wynagrodzenia techniczne: rozwiązywanie problemów, uczestniczenie w zespołach projektowych, pomiar efektów, warunki wykonywania pracy;

4.Wynagrodzenia społeczno-psychologiczne: tożsamość społeczna i osobista, uznanie, zaufanie, status, atrakcyjny czas pracy;

5.Wynagrodzenia związane z możliwościami samorealizacji: umożliwienie kształcenia i rozwoju.

System wynagrodzeń najczęściej obejmuje: płacę zasadniczą, dodatek za staż pracy, dodatek funkcyjny, premie, nagrody jubileuszowe, dodatki za pracę w warunkach uciążliwych i szkodliwych, dodatek za zmianowość, nagrodę z zysku, odprawę emerytalno-rentową, dodatek za wykonywanie czynności ponadplanowych. Pozostałością systemu gospodarki centralnie planowanej są także deputaty węglowe i branżowe.

Na tak zwanym „pasku”, który pracownik otrzymuje co miesiąc od pracodawcy musi być podane wynagrodzenie brutto, na które składa się:

  • płaca zasadnicza;
  • dodatki (np. za nadgodziny);
  • premia (jeśli mamy ją zagwarantowaną np. w umowie);
  • podatek odprowadzony do US;
  • składki ZUS

Po odliczeniu składek i podatku otrzymujemy pensję netto.

Systemy wynagradzania

Wpływ na wysokość pensji zasadniczej, otrzymywanej regularnie w stałych odstępach czasu ma m.in. system wynagradzania, jaki wprowadził pracodawca. Dobór odpowiedniej formy plac ma duże znaczenie dla organizacji, wywiera bowiem istotny wpływ na jej wyniki ekonomiczne, jakość produktów, opinie o firmie, stosunki interpersonalne, rotację kadr i rozwój zawodowy pracowników.

Do najczęściej stosowanych form płac należą:

Czasowe formy płac – oparte na stałych stawkach poszczególnych składników wynagrodzenia. Obliczane są według wzoru:

W= (t * s) + d + u

gdzie:

t – czas przepracowany;

s – stawka osobistego wynagrodzenia;

d – dodatki niezależne od efektów pracy

u – dodatki uzupełniające, za pracę nie wchodząca w normalny zakres obowiązków

Taka forma płac nie ma większych walorów motywacyjnych, a uzależniona jest od wykonania konkretnych zadań ustalonych w umowie o pracę. Forma czasowa charakteryzuje się brakiem związku płacy ze zróżnicowanym poziomem pracowników na podobnych stanowiskach.

System ten dotyczy osób pracujących 8 godzin dziennie i 40 tygodniowo.

Zaletą systemu stawek czasowych jest łatwość, z jaką można go poddać kontroli oraz sprawiedliwość – pracownicy wykonujący taką samą pracę znajdują się na tym samym szczeblu, choć mogą wystąpić różnice w dochodach z powodu zajmowania innej pozycji na skali podwyżek.

Systemy akordowe–są szczególnie popularne jako sposób wynagradzania robotników produkcyjnych. W systemach akordowych płaci się określoną stawkę za każdą wykonaną jednostkę towaru. System, w którym pracownik nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia zasadniczego a wypłata następuje jedynie za ilość wyprodukowanych sztuk, jest systemem czysto akordowym.

Systemy prowizyjne – w tym systemie wysokość pensji pracownika jest ustalona procentowo w stosunku do wartości wykonanej pracy. Wartość ta jest obliczana np. na podstawie sprzedanych przez niego towarów i usług.

[1] Art. 183c § 2 Ustawy z 26 czerwca 1974r. Kodeks Pracy(z późn.zm.)

One comment

  1. Czy wierzycie, że minimum wynagrodzenia osiągnie 1500zł? Jeśli tak, to powstaną nowe formy zatrudnienia na 1/10 etatu. To zwyczajnie niemożliwe. Musieli by zwiększyć wiek emerytalny do 100 lat i dać 30% vatu

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *